Phình Động Mạch Não Là Gì? 5 Dấu Hiệu Nhận Biết, Nguyên Nhân Và Cách Điều Trị Hiệu Quả

Phình động mạch não là gì?

Phình động mạch não là gì là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm khi tìm hiểu về các bệnh lý mạch máu não nguy hiểm. Đây là tình trạng một đoạn thành động mạch trong não bị suy yếu và phồng lên giống như một quả bóng nhỏ. Theo thời gian, túi phình có thể phát triển lớn dần và có nguy cơ vỡ, gây xuất huyết não, đột quỵ hoặc thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Nhiều trường hợp người bệnh mang túi phình động mạch não trong nhiều năm mà không hề biết. Tuy nhiên, khi túi phình vỡ, hậu quả có thể rất nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng và chất lượng cuộc sống.

Phình động mạch não nguy hiểm như thế nào?

Khi tìm hiểu phình động mạch não là gì, điều quan trọng cần biết là mức độ nguy hiểm của bệnh.

Túi phình động mạch não có thể tồn tại âm thầm trong thời gian dài mà không gây triệu chứng. Tuy nhiên, nếu túi phình bị vỡ sẽ gây:

• Xuất huyết dưới nhện.
• Xuất huyết não.
• Đột quỵ xuất huyết.
• Hôn mê.
• Tử vong.

Theo nhiều nghiên cứu, khoảng 10–15% bệnh nhân tử vong trước khi đến bệnh viện sau khi túi phình vỡ. Trong số những người sống sót, nhiều trường hợp phải đối mặt với các di chứng thần kinh nặng nề như liệt, rối loạn ngôn ngữ, suy giảm trí nhớ hoặc động kinh.

Nguyên nhân gây phình động mạch não

Hiểu rõ nguyên nhân giúp phòng ngừa bệnh hiệu quả hơn.

1. Tăng huyết áp kéo dài

Huyết áp cao liên tục làm tăng áp lực lên thành mạch, khiến thành động mạch yếu dần và hình thành túi phình.

2. Xơ vữa động mạch

Mảng xơ vữa làm giảm tính đàn hồi của thành mạch máu, tạo điều kiện cho túi phình phát triển.

3. Hút thuốc lá

Người hút thuốc có nguy cơ phình động mạch não cao hơn đáng kể so với người không hút thuốc.

4. Yếu tố di truyền

Một số trường hợp có tính chất gia đình. Nếu người thân từng mắc phình động mạch não thì nguy cơ mắc bệnh sẽ cao hơn.

5. Dị dạng mạch máu bẩm sinh

Một số người sinh ra đã có cấu trúc thành mạch yếu bất thường.

6. Chấn thương vùng đầu

Những tổn thương nặng ở sọ não có thể làm thay đổi cấu trúc thành động mạch.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh

Ngoài các nguyên nhân kể trên, nguy cơ phình động mạch não còn tăng lên ở những người:

• Trên 40 tuổi.
• Phụ nữ.
• Tăng cholesterol máu.
• Đái tháo đường.
• Uống nhiều rượu bia.
• Thừa cân, béo phì.
• Ít vận động.

Dấu hiệu nhận biết phình động mạch não

1. Dấu hiệu khi túi phình chưa vỡ

Ở giai đoạn đầu, túi phình động mạch não thường không gây triệu chứng. Tuy nhiên, khi kích thước túi phình tăng lên, nó có thể chèn ép các cấu trúc thần kinh xung quanh và gây ra các biểu hiện sau:

Đau đầu kéo dài hoặc đau đầu bất thường

Đây là triệu chứng thường gặp nhất.

Người bệnh có thể cảm thấy:

• Đau âm ỉ kéo dài nhiều ngày hoặc nhiều tuần.
• Đau tập trung ở một vùng cố định trên đầu.
• Đau đầu không đáp ứng tốt với các thuốc giảm đau thông thường.
• Cơn đau xuất hiện thường xuyên hơn theo thời gian.

Mặc dù đau đầu là triệu chứng phổ biến của nhiều bệnh lý khác nhau, nhưng nếu cơn đau kéo dài không rõ nguyên nhân hoặc có tính chất khác thường so với trước đây, người bệnh nên đi khám chuyên khoa thần kinh để được đánh giá.

Mờ mắt hoặc nhìn đôi

Khi túi phình nằm gần các dây thần kinh điều khiển vận động nhãn cầu, người bệnh có thể gặp các triệu chứng:

• Nhìn mờ.
• Nhìn đôi (song thị).
• Khó tập trung khi nhìn.
• Cảm giác hình ảnh bị chồng lên nhau.

Triệu chứng này thường xuất hiện từ từ và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý về mắt.

Sụp mí mắt

Túi phình có thể chèn ép dây thần kinh số III (dây thần kinh vận nhãn), gây:

• Sụp một bên mí mắt.
• Khó mở mắt hoàn toàn.
• Đồng tử giãn bất thường.

Đây là dấu hiệu quan trọng cần được thăm khám sớm vì có thể liên quan trực tiếp đến bệnh lý mạch máu não.

Đau quanh hốc mắt

Một số bệnh nhân mô tả cảm giác:

• Đau sâu bên trong mắt.
• Đau quanh hốc mắt.
• Đau lan lên trán hoặc thái dương.

Cơn đau có thể xuất hiện liên tục hoặc từng đợt.

Tê hoặc yếu một bên mặt

Khi túi phình chèn ép các dây thần kinh sọ não, người bệnh có thể xuất hiện:

• Tê bì vùng mặt.
• Cảm giác kiến bò.
• Yếu cơ mặt.
• Cười méo miệng nhẹ.

Những triệu chứng này cần được phân biệt với các dấu hiệu sớm của đột quỵ.

2. Triệu chứng khi túi phình sắp vỡ

Trong một số trường hợp, túi phình có thể xuất hiện hiện tượng rò rỉ máu rất nhỏ trước khi vỡ hoàn toàn. Đây được gọi là “đau đầu cảnh báo” (Warning Headache).

Các triệu chứng thường gặp bao gồm:

Đau đầu dữ dội đột ngột

Người bệnh thường mô tả:

“Cơn đau đầu tồi tệ nhất trong cuộc đời.”

Cơn đau xuất hiện bất ngờ, đạt đỉnh chỉ trong vài giây hoặc vài phút.

Đây là dấu hiệu đặc biệt nguy hiểm và cần được cấp cứu ngay lập tức.

Buồn nôn và nôn

Do áp lực nội sọ tăng lên, người bệnh có thể:

• Buồn nôn dữ dội.
• Nôn nhiều lần.
• Nôn không liên quan đến ăn uống.

Cứng gáy

Máu rò rỉ vào khoang dưới nhện có thể kích thích màng não gây:

• Đau cổ.
• Khó cúi đầu.
• Cảm giác cứng vùng gáy.

Sợ ánh sáng

Người bệnh thường cảm thấy khó chịu khi nhìn ánh sáng mạnh, phải nhắm mắt hoặc tìm nơi tối để nghỉ ngơi.

Chóng mặt và mất thăng bằng

Một số trường hợp xuất hiện:

• Hoa mắt.
• Chóng mặt dữ dội.
• Đi lại loạng choạng.
• Cảm giác quay cuồng.

3. Triệu chứng khi túi phình vỡ

Đây là tình trạng cấp cứu thần kinh cực kỳ nguy hiểm với nguy cơ tử vong cao.

Đau đầu như “sét đánh”

Người bệnh đột ngột xuất hiện cơn đau đầu dữ dội chưa từng có trước đây.

Cơn đau thường:

• Xuất hiện trong vài giây.
• Lan toàn bộ đầu.
• Không giảm khi nghỉ ngơi.

Mất ý thức

Tùy mức độ xuất huyết, bệnh nhân có thể:

• Lơ mơ.
• Ngủ gà.
• Hôn mê sâu.

Co giật

Xuất huyết não có thể kích thích nhu mô não gây co giật toàn thân hoặc co giật khu trú.

Liệt tay chân

Người bệnh có thể xuất hiện:

• Yếu nửa người.
• Liệt nửa người.
• Méo miệng.
• Nói khó hoặc mất khả năng nói.

Các biểu hiện này tương tự đột quỵ não và cần được xử trí cấp cứu ngay.

Rối loạn hô hấp và tim mạch

Trong những trường hợp nặng, người bệnh có thể:

• Khó thở.
• Rối loạn nhịp tim.
• Huyết áp dao động bất thường.
• Ngừng tuần hoàn.

Phình động mạch não được chẩn đoán như thế nào?

Để xác định chính xác bệnh, bác sĩ có thể chỉ định:

1. Chụp CT sọ não

Giúp phát hiện xuất huyết não hoặc xuất huyết dưới nhện.

2. Chụp CT mạch máu não (CTA)

Đây là phương pháp phổ biến giúp phát hiện vị trí và kích thước túi phình.

3. Chụp cộng hưởng từ (MRI)

Đánh giá chi tiết mô não và hệ thống mạch máu.

4. Chụp mạch số hóa xóa nền (DSA)

Được xem là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán phình động mạch não.

Phương pháp điều trị phình động mạch não

Việc điều trị phụ thuộc vào:

• Kích thước túi phình.
• Vị trí túi phình.
• Tuổi bệnh nhân.
• Nguy cơ vỡ.

1. Theo dõi định kỳ

Áp dụng với túi phình nhỏ, nguy cơ vỡ thấp.

Người bệnh cần:

• Kiểm soát huyết áp.
• Bỏ thuốc lá.
• Tái khám định kỳ.

2. Can thiệp nội mạch

Bác sĩ đưa các vòng xoắn kim loại (coil) vào túi phình nhằm ngăn dòng máu chảy vào bên trong.

Ưu điểm:

• Ít xâm lấn.
• Hồi phục nhanh.
• Giảm nguy cơ biến chứng.

3. Phẫu thuật kẹp cổ túi phình

Bác sĩ đặt kẹp kim loại ở cổ túi phình để ngăn máu lưu thông vào túi phình.

Đây là phương pháp hiệu quả với nhiều loại túi phình phức tạp.

Phình động mạch não có phòng ngừa được không?

Mặc dù không thể ngăn ngừa hoàn toàn nhưng bạn có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh bằng cách:

1. Kiểm soát huyết áp

Duy trì huyết áp dưới ngưỡng khuyến cáo.

2. Bỏ thuốc lá

Ngừng hút thuốc là biện pháp quan trọng hàng đầu.

3. Hạn chế rượu bia

Tránh lạm dụng đồ uống có cồn.

4. Kiểm soát mỡ máu

Ăn uống lành mạnh và tập luyện thường xuyên.

5. Khám sức khỏe định kỳ

Đặc biệt nếu có tiền sử gia đình mắc phình động mạch não.

HOMO BQPLUS giúp hỗ trợ ngăn chặn tiến trình xơ vữa từ gốc, bảo vệ sự trơn nhẵn của nội mạc động mạch, hô trợ ổn định huyết áp

Khi nào cần đi khám ngay?

Bạn nên đến bệnh viện ngay nếu xuất hiện:

• Đau đầu dữ dội đột ngột.
• Chóng mặt kèm buồn nôn.
• Nhìn đôi.
• Sụp mí mắt.
• Yếu hoặc tê tay chân.
• Rối loạn ý thức.

Việc phát hiện sớm có thể giúp ngăn ngừa nguy cơ vỡ túi phình và bảo vệ tính mạng người bệnh.

Câu hỏi thường gặp về phình động mạch não

Phình động mạch não có chữa khỏi được không?

Có. Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phương pháp, nhiều bệnh nhân có thể sinh hoạt bình thường sau điều trị.

Phình động mạch não có phải là đột quỵ không?

Không. Tuy nhiên khi túi phình vỡ có thể gây đột quỵ xuất huyết não.

Người trẻ có bị phình động mạch não không?

Có. Mặc dù thường gặp ở người trên 40 tuổi nhưng người trẻ vẫn có thể mắc bệnh, đặc biệt khi có yếu tố di truyền hoặc dị dạng mạch máu bẩm sinh.

Kết luận

Phình động mạch não là gì? Đây là tình trạng thành động mạch não bị suy yếu và phồng lên tạo thành túi phình. Bệnh có thể diễn tiến âm thầm nhưng tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết não và đột quỵ rất nguy hiểm. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo, kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ và khám sức khỏe định kỳ là chìa khóa giúp bảo vệ sức khỏe não bộ và giảm nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.