Xơ vữa động mạch chi dưới gây tắc và hẹp mạch nhiều nơi

Xơ vữa động mạch chi dưới gây tắc động mạch chậu và hẹp động mạch chi dưới ở người nghiện thuốc lá

Tiến sĩ Bác sĩ Nguyễn Văn Tuấn – Trung tâm dự báo đột quỵ não và bệnh tim mạch

Bệnh nhân nam 74 tuổi, tiền sử nghiện thuốc lào từ nhỏ, hay uống rượu; không có tiền sử tăng huyết áp, chưa bị đột quỵ não, chưa bị nhòi máu cơ tim. Cách đây 5 ngày, bệnh nhân tự nhiên đau vùng chậu, mông phải, đau âm ỉ liên tục, tăng lên khi đứng và đi lại, lầm bệnh nhân rất khó chịu, đi phải ngồi xe lăn và dùng thuốc giảm đau. Người bệnh được khám tại Bệnh viện đa khoa Hà Đông, chụp cắt lớp vi tính đa dẫy dựng mạch máu não. Kết quả chụp CLVT dựng mach chậu và chi dưới cho thấy: động mạch chậu bên phải tắc do xơ vữa động mạch, có hệ tuần hoàn bên nối giữa đoạn tắc xuống động mạch đùi qua vòng nối chậu đùi. Động mạch đùi, cẳng chân hai bên bị xơ vữa nhiều nơi, bên trái xơ vữa nhiều hơn bên phải nhưng chưa gây tắc động mạch. Xét nghiệm sinh hóa máu thấy Glucose máu bình thường, mỡ máu tăng Cholesterol, Triglycerid, LDL- cholesterol, giảm HDL- cholesterol.

Bệnh nhân bị tắc động mạch chi dưới

Tuy nhiên, khám lâm sàng hai chân không bị hoại tử, bàn chân phải lạnh hơn trái, động mạch mu chân 2 bên khó bắt; chân không bị phù, không bầm tím, đi lại khó khăn do đau tức vùng chậu.

Xơ vữa nhiều động mạch chi dưới

Xơ vữa nhiều động mạch chi dưới

Xơ vữa động mạch gay tắc động mạch chậu

Như vậy ở bệnh nhân này bị xơ vữa động mạch ngoại vi chi dưới nhiều nơi, gây tắc động mạch chậu bên phải, nhưng có tuần hoàn bên bù nên chỉ làm giảm lưu lượng máu xuống chân phải, gây đau vùng chậu mông phải, không gây hoại tử chi. Chân trái có nhiều chỗ xơ vữa gây hẹp trên 70%, nhưng dòng chẩy xuống dưới vẫn bảo đảm, người bệnh chưa có biểu hiện lâm sàng. Nguyên nhân xơ vữa động mạch ở người này chưa rõ, nhưng có yếu tố nguy cơ quan trọng là nghiện thuốc lào nhiều năm, lạm dụng rượu, rối loạn mỡ máu và tuổi cao. Ngoài ra, thỉnh thoảng bệnh nhân cũng có đau tức ngực trái.

Thật vậy, ở bệnh nhân này có xơ vữa động mạch nhiều nơi, mức độ từ nhẹ tới nặng gây tắc mạch ngoại vi, bệnh nhân có thể xơ vữa động mạch quan trọng là động mạch vành, động mạch não. Do vậy cần phải chụp mạch khảo sát động mạch vành, hệ động mạch cảnh, mạch não. Nếu phát hiện có xơ vữa động mạch nhiều, nguy cơ gây tắc động mạch nguy hiểm thì có biện pháp tích cực hơn để tránh nhồi máu cơ tim, đột quỵ não và tắc động mạch ngoại vị. Về mặt điều trị, bệnh nhân cần đánh giá lại tình trạng động mạch chậu, nếu chụp mạch mà hệ tuần hoàn bên kém thì cần đặt stent động mạch chậu phải, nếu tuần hoàn bên tốt thì có thể chỉ cần điều trị nội khoa và theo dõi tiến triển của bệnh. Điều trị ngoại khoa cần dùng các thuốc chống kết tập tiểu cầu như Aspirin hoặc Pletaal; thuốc hạ mỡ máu nhóm Statin; chống xơ vữa động mạch như Homo BQ; đồng thời phải bỏ thuốc lào, hạn chế uống rượu, tập vận động phù hợp./.