Xơ vữa động mạch có chữa khỏi không? Cập nhật mới về cách điều trị xơ vữa động mạch 2024
Tác giả: TS-BS Nguyễn Văn Tuấn, Ts-Bs Nguyễn Văn Tuyến , Ts-Bs Nguyễn Khánh Hồng
Xơ vữa động mạch được đặc trưng bởi các mảng bám nội mạc (mảng xơ vữa) xâm lấn vào lòng các động mạch cỡ trung bình và lớn. Các mảng chứa lipid, tế bào viêm, tế bào cơ trơn và mô liên kết. Các yếu tố nguy cơ bao gồm béo phì, đái tháo đường, hút thuốc lá, tiền sử gia đình, lối sống tĩnh tại, béo phì và cao huyết áp.
Triệu chứng xuất hiện khi các mảng xơ vữa phát triển hoặc vỡ ra gây tắc nghẽn hoặc cản trở dòng máu; triệu chứng cụ thể phụ thuộc vào động mạch bị ảnh hưởng. Chẩn đoán dựa trên lâm sàng và khẳng định qua chụp mạch, siêu âm và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh khác.
Xơ vữa động mạch có chữa khỏi không?
Các nghiên cứu cho thấy có thể đảo ngược hoặc chữa khỏi chứng xơ vữa động mạch, đặc biệt là ở giai đoạn đầu. Chức năng và cấu trúc bình thường của mạch máu có thể được phục hồi ở một số người bằng cách kiểm soát các yếu tố nguy cơ chính gây xơ vữa động mạch (hút thuốc, huyết áp cao, tiểu đường và cholesterol trong máu cao) và dùng thuốc để đạt được mức cholesterol LDL “xấu” rất thấp. Trong vòng một hoặc hai năm, các mảng bám bắt đầu biến mất. Xơ vữa động mạch nghiêm trọng có thể không thể đảo ngược hoàn toàn với các phương pháp điều trị hiện có.

Điều trị xơ vữa động mạch

Thay đổi lối sống lành mạnh cho tim
Lối sống lành mạnh có vai trò rất quan trọng trong việc ngăn ngừa và điều trị tình trạng tích tụ mảng xơ vữa động mạch trong suốt cuộc đời bạn.
Các bước bạn có thể thực hiện để có lối sống lành mạnh bao gồm:
- Chọn thực phẩm tốt cho tim , chẳng hạn như chế độ ăn DASH (phương pháp ăn kiêng để phòng ngừa tăng huyết áp). Chế độ ăn tốt cho tim bao gồm trái cây, rau và ngũ cốc nguyên hạt (giàu acid folic), hạn chế chất béo bão hòa, natri (muối) và đường.
- Vận động cơ thể. Hoạt động thể chất thường xuyên có thể giúp kiểm soát các yếu tố nguy cơ, chẳng hạn như mức cholesterol không lành mạnh, huyết áp cao, thừa cân và béo phì. Người lớn nên tham gia hoạt động thể lực nhiều hơn 150 phút mỗi tuần nếu vận động mức vừa phải, hoặc 75 phút mỗi tuần khi hoạt động thể chất mạnh mẽ. Trước khi bắt đầu bất kỳ chương trình tập luyện nào, hãy hỏi bác sĩ của bạn mức độ hoạt động thể chất nào phù hợp với bạn.
- Bỏ thuốc lá và tránh khói thuốc lá thụ động. Nghiên cứu cho thấy nicotine và hương liệu có trong các sản phẩm thuốc lá điện tử có thể gây hại cho tim và phổi của bạn.
- Ngủ đủ giấc. Thời gian ngủ khuyến nghị cho người lớn là 7 đến 9 tiếng mỗi ngày.
- Mục tiêu là có cân nặng khỏe mạnh. Giảm chỉ 3% đến 5% cân nặng hiện tại có thể giúp bạn kiểm soát một số yếu tố nguy cơ mắc bệnh tim mạch vành, chẳng hạn như cholesterol trong máu cao và bệnh tiểu đường. Giảm cân cũng có thể cải thiện chỉ số huyết áp.
- Quản lý các yếu tố nguy cơ tim mạch. Làm việc với bác sĩ để kiểm soát mức cholesterol trong máu, huyết áp và lượng đường trong máu. Đây đều là những yếu tố nguy cơ quan trọng đối với xơ vữa động mạch, nhưng bạn có thể làm việc với bác sĩ để điều trị chúng bằng thay đổi lối sống lành mạnh cho tim và dùng thuốc hợp lý.
- Hạn chế lượng rượu bạn uống. Đàn ông nên hạn chế lượng rượu uống vào ở mức hai ly hoặc ít hơn trong một ngày. Phụ nữ nên uống một ly hoặc ít hơn mỗi ngày.
- Kiểm soát căng thẳng. Học cách quản lý căng thẳng, thư giãn và đối phó với các vấn đề có thể cải thiện sức khỏe thể chất và tinh thần của bạn.
Các loại thuốc
Thuốc có thể giúp kiểm soát các yếu tố nguy cơ và điều trị xơ vữa động mạch hoặc các biến chứng của nó. Các loại thuốc thường được sử dụng để điều trị xơ vữa động mạch hoặc các tình trạng liên quan được liệt kê dưới đây.
- Thuốc ức chế men chuyển ACE và thuốc chẹn beta: giúp hạ huyết áp và giảm gánh của tim (chống phì đại thất trái, tránh suy tim).
- Thuốc chống tiểu cầu hoặc chống đông máu: có thể giúp giảm nguy cơ biến chứng cho một số người bị xơ vữa động mạch. Aspirin (liều thấp) không được khuyến cáo cho hầu hết mọi người trừ khi họ đã mắc bệnh do xơ vữa động mạch, hoặc họ đã bị đau tim hoặc đột quỵ. Tác dụng phụ có thể bao gồm chảy máu và thiếu máu, đặc biệt là đối với những người từ 60 tuổi trở lên. Thảo luận về việc sử dụng aspirin với bác sĩ trước khi bạn bắt đầu dùng thuốc để đảm bảo lợi ích sẽ lớn hơn rủi ro.
- Thuốc chẹn kênh canxi (hạ huyết áp): làm giảm huyết áp bằng cách làm giãn mạch máu giúp giảm xơ vữa động mạch.
- Thuốc kiểm soát lượng đường trong máu: có thể giúp giảm nguy cơ mắc biến chứng xơ vữa động mạch ở bệnh nhân bị tiểu đường.
- Nitrat, chẳng hạn như nitroglycerin, làm giãn động mạch vành và làm giảm hoặc ngăn ngừa cơn đau thắt ngực.
- Ranolazine: điều trị bệnh vi mạch vành và cơn đau ngực do bệnh này gây ra
- Thuốc hạ mỡ máu nhóm Statin và các loại thuốc điều trị cholesterol khác: điều trị tăng cholesterol trong máu, bác sĩ chuyên khoa sẽ kê đơn dùng statin nếu bạn có nguy cơ mắc bệnh mạch vành hoặc đột quỵ não cao hơn hoặc nếu bạn bị tiểu đường ở độ tuổi từ 40 đến 75. Một số loại thuốc không phải statin được dùng dưới dạng tiêm hoặc truyền tĩnh mạch.
- Thuốc tiêu huyết khối hay thuốc phá cục máu đông: có thể được sử dụng để điều trị cục máu đông do xơ vữa động mạch. Những loại thuốc này có thể làm tan cục máu đông gây tắc nghẽn động mạch, nguyên nhân bệnh đột quỵ thiếu máu, đau tim, nhồi máu mạc treo ruột hoặc tắc động mạch ngoại vi do xơ vữa. Lý tưởng nhất là nên dùng thuốc càng sớm càng tốt sau khi phát hiện cục máu đông (tốt nhất trước 3 giờ, có thể kéo dài 4,5 giờ hoặc hơn nữa).
- Thuốc giảm cân, cùng với chế độ ăn uống lành mạnh và tập thể dục: Béo phì và thừa cân là các yếu tố nguy cơ gây xơ vữa động mạch. Một số loại thuốc được tiêm, Bác sĩ có thể kê đơn thuốc để sử dụng trong thời gian ngắn, nhưng có thể cần dùng thuốc trong thời gian dài. Thuốc giảm cân không an toàn khi sử dụng trong thời kỳ mang thai.

Xơ vữa động mạch cảnh trong trái mức nặng
Các phương pháp điều trị bổ sung và thay thế
- Một số thực phẩm bổ sung và thực phẩm dinh dưỡng đã cho thấy hiệu quả trong các nghiên cứu, rằng chúng có thể giúp kiểm soát các yếu tố nguy cơ xơ vữa động mạch.
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm đã ban hành khuyến cáo về một số sản phẩm thực phẩm giúp giảm huyết áp và giảm mỡ máu, ngăn ngừa xơ vữa động mạch.

Kế hoạch ăn uống DASH Ăn uống lành mạnh, Kết quả đã được chứng minh
Bạn có thể cần phải thực hiện một thủ thuật, phẫu thuật tim hoặc một loại phẫu thuật khác để điều trị bệnh do mảng bám tích tụ hoặc để giảm nguy cơ biến chứng của xơ vữa động mạch.

- Can thiệp động mạch vành qua da (PCI): mở các động mạch vành bị hẹp hoặc tắc nghẽn do mảng bám tích tụ. Một ống lưới nhỏ gọi là stent thường được cấy ghép sau PCI để ngăn động mạch bị hẹp lại.
- Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG): cải thiện lưu lượng máu đến tim bằng cách sử dụng các đoạn động mạch bình thường từ thành ngực hoặc tĩnh mạch từ chân để bắc cầu các động mạch bị tắc.
- Bác sĩ phẫu thuật thường sử dụng CABG để điều trị cho những người bị tích tụ mảng bám nghiêm trọng trong động mạch ở tim. Phẫu thuật bắc cầu cũng có thể điều trị các động mạch ở các bộ phận khác của cơ thể, chẳng hạn như các động mạch dẫn đến ruột.
- Phẫu thuật tái thông mạch máu bằng laser xuyên cơ tim hoặc phẫu thuật cắt bỏ nội mạc động mạch vành: điều trị chứng đau thắt ngực nghiêm trọng liên quan đến bệnh động mạch vành khi các phương pháp điều trị khác quá rủi ro hoặc không hiệu quả.
- Phẫu thuật cắt bỏ nội mạc động mạch cảnh: điều trị bệnh xơ vữa động mạch cảnh. Các lựa chọn điều trị khác cho bệnh này có thể bao gồm nong mạch và đặt stent động mạch cảnh .
- Phẫu thuật giảm cân (bariatric): giúp những người béo phì nặng giảm nguy cơ xơ vữa động mạch và các biến chứng của nó bằng cách giảm viêm nhiễm có thể kích hoạt hoặc làm trầm trọng thêm sự tích tụ mảng bám.
- Phương pháp tách chiết Lipoprotein: có thể giúp một số người có mức cholesterol rất cao do di truyền, bệnh được gọi là tăng cholesterol máu gia đình. Phương pháp tách lipoprotein sử dụng máy lọc để loại bỏ cholesterol LDL “xấu” ra khỏi máu, sau đó đưa phần máu còn lại trở về cơ thể bạn.
- Nong mạch mở các động mạch bị hẹp hoặc bị tắc: bác sĩ can thiệp mạch có thể nong mạch bằng dụng cụ để điều trị bệnh động mạch ngoại biên ảnh hưởng đến chân, điều trị bệnh tim mạch ở động mạch tim hoặc để điều trị bệnh động mạch cảnh ở cổ.
- Bác sĩ can thiệp mạch có thể bơm một quả bóng nhỏ vào động mạch để giúp làm phẳng mảng bám. Đôi khi quả bóng được phủ thuốc để giúp động mạch lành lại. Một ống lưới nhỏ gọi là stent có thể được đưa vào để giảm nguy cơ động mạch bị hẹp lại.
Những liệu pháp nào khác có thể giúp ích?
- Để giúp làm giảm các triệu chứng của bệnh động mạch ngoại biên, bác sĩ sẽ đề xuất chương trình tập luyện có giám sát tại phòng khám hoặc chương trình tập luyện tại nhà. Hầu hết các chương trình tại nhà bao gồm huấn luyện sức khỏe, theo dõi hoạt động hoặc kiểm tra thường xuyên với huấn luyện viên qua điện thoại.
- Nếu bạn bị biến chứng do xơ vữa động mạch, bác sĩ có thể đề nghị bạn tham gia chương trình phục hồi chức năng tim mạch.
- Liệu pháp hành vi hoặc hỗ trợ huấn luyện giúp nhiều người duy trì những thay đổi về lối sống lành mạnh cho tim. Tư vấn cũng có thể cải thiện chất lượng cuộc sống của mọi người sau khi họ gặp biến chứng./.













