Động mạch thân nền: 7 triệu chứng thiếu máu não hệ động mạch thân nền

Thiếu máu động mạch thân nền là một tình trạng nghiêm trọng ảnh hưởng đến việc cung cấp máu cho não. Khi động mạch thân nền bị hẹp hoặc tắc nghẽn, lượng máu đến các vùng quan trọng của não bị giảm sút, gây ra nhiều triệu chứng khác nhau.

Tiến sĩ.BS. Nguyễn Văn Tuyến và Tiến sĩ.BS. Nguyễn Văn Tuấn

1. Giải phẫu hệ động mạch thân nền

Động mạch thân nền (hay Động mạch nền) được tạo thành do sự hợp lại của hai động mạch đốt sống ở ngang mức giữa hành não tới chỗ tiếp nối hành não – cầu não. Từ đây,
động mạch đi trong một rãnh ở mặt trước cầu não, tới bờ trên của cầu não hoặc bể gian cuống đại não ở sau lƣng yên thì chia thành hai động mạch não sau.

Động mạch đốt sống và thân nền

Phân nhánh
Tách ra động mạch tiểu não dưới trước, tiểu não trên, các nhánh nhỏ khác; động mạch tiểu não dưới trước (Anterior inferior cerebellar artery) tách từ phần dưới của động mạch thân nền, tạo thành một quai đi vào ống tai trong dưới các thần kinh, động mạch mê đạo có thể tách ra từ quai này; Động mạch tiểu não trên (Superior cerebelli artery) tách từ phần xa của động mạch thân nền, ngay trước khi động mạch thân nền chia đôi thành các động mạch não sau rồi chia thành các nhánh nhỏ;

Chụp MRA động mạch thân nền bình thường

2. Chức năng động mạch thân nền

Thiểu năng động mạch đốt sống thân nền là tình trạng suy giảm lưu lượng máu đến tiểu não và não giữa. Các động mạch đốt sống gặp động mạch nền, cung cấp máu cho vùng tiểu não và não giữa.

Tình trạng suy giảm lưu lượng máu ở khu vực này gây ra vấn đề cân bằng, chóng mặt, nhìn đôi và khó nói. Lưu thông máu ở các mạch máu có thể bị chặn do xơ vữa động mạch, bóc tách động mạch, hoặc do cục máu đông làm tắc mạch. Rung tâm nhĩ là nguyên nhân gây ra hầu hết các thuyên tắc từ tim tới động mạch.

3. Triệu chứng

• Rối loạn thăng bằng: Cảm giác chóng mặt, đi loạng choạng, khó giữ thăng bằng.
• Rối loạn thị giác: Nhìn đôi, mờ mắt, thị lực giảm sút, thậm chí mất thị lực đột ngột.
• Rối loạn vận động: Yếu liệt một bên cơ thể, khó phối hợp các vận động.
• Rối loạn cảm giác: Tê bì, ngứa ran ở một bên mặt hoặc chi.
• Rối loạn ngôn ngữ: Khó nói, khó hiểu, nói lắp.
• Đau đầu: Đau đầu dữ dội, thường xuất hiện đột ngột.
• Buồn nôn, nôn: Do tăng áp lực nội sọ.
• Mất ý thức: Trong trường hợp thiếu máu nghiêm trọng.

Khi hẹp nặng hoặc tắc động mạch não sau sẽ gây đột quỵ não: người bệnh đột ngột rối loạn ý thức, nhìn đôi, chóng mặt, hôn mê, liệt nửa người, suy hô hấp… tắc gốc động mạch thân nền cấp có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng

Xơ vữa động mạch thân nền, gây thiểu năng tuần hoàn não sau

4. Điều trị và dự phòng

4.1. Dự báo đột quỵ

Cần khảo sát các yếu tố nguy cơ tim mạch, đặc biệt tăng huyết áp, đái tháo đường, xơ vữa động mạch não

• Siêu âm động mạch cảnh xem có xơ vữa động mạch không
• Nên chụp hệ động mạch não, có thể chụp cộng hưởng từ mạch (MRA 1.5 trở lên), hoặc cắt lớp đa dẫy dựng mạch, chụp mạch số hóa xóa nền (DSA).

Chụp mạch khảo sát động mạch thân nền:bình thường

4.2. Dự phòng thiểu năng tuần hoàn não sau và đột quỵ não:

• Kiểm soát các yếu tố nguy cơ bệnh tim mạch như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu….
• Dùng Homo BQ có tác dụng chống xơ vữa động mạch sớm, điều hòa huyết áp, ổn định đường máu và dự phòng đột quỵ não
• Thuốc tăng tuần hoàn não: Flunarizin 5mg, Cavinton, Ginkgo Biloba; thuốc y học cổ truyền

 Homo BQ kiểm soát tăng huyết áp, dự phòng đột quỵ não

Nếu nghi bị đột quỵ não cấp: cần đến ngay bệnh viện có gần nhất, nơi có thể can thiệp được động mạch não (Bệnh viện QY 103, Bệnh viện QY 108, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Phú Thọ, Bệnh viện Việt Tiệp Hải Phòng, bệnh viện Đa khoa Nghệ An…).